Utrata bliskiej osoby stanowi jeden z najcięższych stresorów, jakie mogą nas spotkać. W niektórych okoliczność może być ona nawet rozpatrywana w kategoriach traumy. Obarczona jest ona szeroką gamą emocji i uczuć, takich jak żal, smutek, złość czy ból. Okres po stracie wiąże się z żałobą, która jest naturalną reakcją na zmianę związaną z koniecznością odnalezienia się w nowej rzeczywistości. Szczególnie trudnym doświadczeniem są odejścia niezgodne z naturalnym cyklem życia rodziny (utrata dziecka, śmierć rodziców małych dzieci) czy nagłe i niespodziewane, które budzą ogromne poczucie niesprawiedliwości i utrudniają odnalezienie się w świecie bez bliskiej osoby. Choć sposób przeżywania żałoby jest kwestią bardzo indywidualną i specyficzną dla każdego z nas, istnieje kilka sposobów, które mogą pomóc przejść przez ten czas.
Nieprzepracowana żałoba
Nieprzeżyta bądź niedokończona żałoba może wiązać się z trudnościami w codziennym funkcjonowaniu rodzinnym, zawodowym czy emocjonalnym. Przejawami nieprzepracowanej straty są m.in.:
- Odcinanie się od elementów, które mogą przypominać o stracie;
- Silne zaabsorbowanie zmarłą osobą (codzienne, trwające wiele lat odwiedzanie cmentarza, pokoju itp.);
- Zaprzeczanie stracie;
- Ucieczka w pracę, używki, alkohol;
- Wypieranie emocji związanych ze stratą;
- Stany depresyjne oraz inne trudności związane z dobrostanem psychicznym;
- Zaniedbywanie innych sfer życia;
- Utrata sensu.
Konstruktywne przeżycie żałoby może pomóc pogodzić się z utratą bliskiej osoby oraz odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Przepracowanie żalu po stracie nie oznacza, że uczucia z nią związane nigdy więcej nie będą obecne w naszym życiu. Mogą pojawiać się one w sytuacjach, miejscach czy okolicznościach, które kojarzą się nam z osobą zmarłą. Jest to zjawisko naturalne i w takich chwilach warto podzielić się swoimi przeżyciami z zaufaną osobą.
Co może pomóc w przeżyciu żałoby
Daj sobie przestrzeń na odczuwanie (wszystkich) emocji
Strata bliskiej osoby może wywołać w nas szeroką gamę emocji- od smutku i rozpaczy po ulgę i spokój. Dla niektórych wiąże się ona z poczuciem niesprawiedliwości i złości. Ważne jest, aby pamiętać o tym, że tego typu odczucia są jak najbardziej naturalne i są elementem procesu zdrowienia. Nie ignoruj ich, nie próbuj ich zmieniać ani tłumić. Daj sobie czas i przestrzeń na ich odczuwanie, akceptując każdą z nich. Mogą w tym pomóc rozmowy z bliskimi, prowadzenia dziennika emocji czy konsultacja ze specjalistą.
Przyjmij pomoc
Pierwsze dni po stracie mogą być wyjątkowo trudne i obciążające. W tym czasie warto otaczać się osobami, z którymi czujemy się bezpiecznie i komfortowo. Mogą być to członkowie rodziny, przyjaciele czy znajomi z pracy. Czasami trudno jest nam przyjąć pomoc od innych, gdyż postrzegamy to jako przejaw słabości. Jednak właśnie w takich chwilach warto docenić troskę najbliższych i otworzyć się na nią. Znajdź kogoś, z kim w razie potrzeby mógłbyś porozmawiać i wyrazić swoje uczucia. Poproś zaufaną osobę o pomoc w codziennych sprawach. Nie bój się także jasnego komunikowania swoich potrzeb oraz ewentualnego stawiania granic. Osoby towarzyszące w żałobie często same nie są pewne, czego dokładnie potrzebujesz w danej chwili- starają się pomóc w sposób, jaki ich zdaniem jest najlepszy.
Zadbaj o siebie
Na pewnym etapie żałoby możemy całkowicie zatracić się w smutku i rozpaczy, zapominając przy tym o swoich potrzebach. Postaraj się znaleźć aktywności, które pomogą Ci oderwać się od trudnych emocji- może być to krótki spacer, aktywność fizyczna, rozmowa z przyjacielem. Dbaj o podstawowe potrzeby, takie jak dobry sen czy odpowiednia dieta. Te proste nawyki pomogą Ci nabrać energii potrzebnej w procesie przeżywania żałoby.
Nie oceniaj swojej żałoby
Żałoba jest procesem bardzo indywidualnym, który każdy przeżywa w specyficzny dla siebie sposób. Dlatego nie można porównywać tego, w jaki sposób ktoś jej doświadcza. Warto pamiętać, że nie ma jednego „poprawnego” sposobu przeżywania straty. Zamiast próbować dostosować się do ogólnie przyjętego wyobrażenia żałoby zastanów się, co Tobie ułatwi pogodzenie się ze stratą.
Szukaj wsparcia
W niektórych przypadkach emocje związane z utratą bliskiej osoby są na tyle silne, że konieczna może być konsultacja ze specjalistą z zakresu zdrowia psychicznego. Psycholog może wesprzeć osobę w żałobie poprzez wysłuchanie i stworzenie bezpiecznej przestrzeni do wyrażenia swoich uczuć. Potrafi także ocenić, czy konieczna jest konsultacja psychiatryczna oraz może doradzić dalsze sposoby postępowania. Psycholog może być dobrym pierwszym wyborem dla osób, które czują się zagubione w kwestii wyboru odpowiedniego specjalisty. Wsparcie psychologiczne może pomóc nam w pogodzeniu się ze śmiercią bliskiej osoby, zaakceptowaniu tego faktu i odnalezienie sensu w nowej rzeczywistości.
- Źródła:
Janusz, B., Drożdżowicz, O. (2013). Śmierć i żałoba w rodzinie. Oddziaływania terapeutyczne. Psychoterapia, 2(165), 45-54.
Tadra, M., Witkowska, H. (2024). Niewysłuchani. O śmierci samobójczej i tych, którzy pozostali. Prószyński i S-ka.
