Czas świąt kojarzy się wielu z nas z ciepłem świec, kolorami lampek choinkowych i rodzinną atmosferą. Ze wzruszeniem wspominamy dziecięce lata i naszą pierwszą Wigilię, gdzie radość łączyła się z odpoczynkiem i spokojem. Jednak dla niektórych święta potrafią być okresem niezwykle trudnym, okupionym stresem związanym z przygotowaniami czy koniecznością przebywania wśród osób, z którymi nie czujemy się komfortowo. Obecnie możemy także czuć się przytłoczeni ogromem świątecznych akcesoriów wylewających się ze sklepowych witryn już w listopadzie, co dla wielu wiąże się z utratą poczucia radości z „magii świąt”. Dla niektórych święta to także czas samotności, która w atmosferze rodzinnych spotkań staje się jeszcze bardziej dotkliwa. W związku z tym warto zastanowić się, co może pomóc nam odpocząć i zadbać o siebie w tym okresie.

Czego potrzebujesz?

Najważniejszą kwestią, nad jaką trzeba się zastanowić w kontekście planowania świąt to nasze oczekiwania i potrzeby. Uświadomienie sobie, czego tak na prawdę potrzebuję jest punktem wyjścia do kształtowania dobrego życia we wszystkich jego aspektach, nie tylko w świątecznym czasie. Warto zatem jeszcze przed świętami odpowiedzieć sobie na następujące pytania:

Czego najbardziej potrzebuję w tym czasie- odpoczynku, ciekawego wyjazdu ze znajomymi, a może spokojnego wieczoru w rodzinnym gronie?
W jaki sposób spędziłbym/łabym ten czas, gdyby zależało to tylko ode mnie?
Co „powinienem/powinnam” robić w święta, a co „chciałbym/łabym”?
Które z moich aktywności w czasie świąt wykonuję bo „chcę”, a które bo „muszę” (np. ze względu na tradycję rodzinną)?
Jak widzę swoje wymarzone święta?

Odpowiedzi na te pytania mogą pogłębić wgląd w nasze potrzeby, co może ułatwić nam świadome tworzenie świątecznych planów.

Presja szczęścia

Jak już wspomniano, święta nie dla wszystkich są szczęśliwym czasem, a wiele osób mierzy się wtedy poczuciem osamotnienia, smutku i przeciążenia. Jednocześnie zewsząd otoczeni jesteśmy kolorowymi wystawami, światełkami i atmosferą radości. Z tego powodu możemy odczuwać „presję na bycie szczęśliwym”, czyli przeświadczenie, że w święta powinniśmy czuć się dobrze, a przeżywanie trudnych emocji nie jest pożądane i może zniszczyć atmosferę. Warto pamiętać, że odczuwanie pełnej palety emocji, zarówno przyjemnych, jak i nieprzyjemnych jest w pełni naturalne, a umiejętność ich uważnego obserwowania i przeżywania jest wyrazem zdrowia psychicznego. Gdy poczujesz, że emocje cię przytłaczają, warto podejść do nich z ciekawością i otwartością, powstrzymując się od ich oceny i wartościowania.

Wyznaczaj granice

Jedną z kwestii, która budzi w nas wiele emocji w kontekście świąt, są niechciane, często nieprzychylne komentarze ze strony rodziny i znajomych. Zdarza się, że zaproszeni goście bez naszego przyzwolenia i gotowości zaczynają poruszać tematy dla nas niekomfortowe lub intymne (np. pytania dotyczące sytuacji zawodowej, życia rodzinnego czy posiadania dzieci). Nawet jeśli takie zachowania, zdaniem osób je prezentujących, wynikają z pewnej troski i chęci pomocy, nie musisz mieć przestrzeni na ich wysłuchiwanie. W takiej sytuacji przydatna jest umiejętność asertywnego stawiania granic. W jaki sposób możemy konstruktywnie wyrazić nasz sprzeciw i ochronić siebie?

Wyraź swoje odczucia związane z zachowaniem drugiej osoby.
Jakie emocje wywołuje w Tobie dane zachowanie? Co w Tobie powoduje?
Np. „Czuję się zakłopotana.”, „Zawstydza mnie to.”
Wskaż konkretne zachowanie drugiej osoby, które jest dla Ciebie trudne.
Dokładnie opisz konkretną sytuację/wypowiedź, która sprawia, że odczuwasz dyskomfort.
Np. „Kiedy zadajesz pytania odnośnie moich studiów/pracy”, „Kiedy komentujesz mój związek”.
Uzasadnij swój punkt widzenia.
Postaraj się krótko wyjaśnić, dlaczego uważasz takie zachowanie za krzywdzące.
Np. „Ponieważ nie chcę poruszać tego tematu publicznie”, „Ponieważ nie chcę teraz o tym rozmawiać”.
Wyraź swoje prośbę względem zmiany zachowania drugiej osoby.
Opisz swoje potrzeby odnośnie do relacji- czego obecnie oczekujesz, czego potrzebujesz od rozmówcy.
Np. „Chciałbym/łabym, abyś nie poruszał tego tematu przy stole”, „Chciałbym/łabym, abyś nie zadawała mi pytań o moje dzieci”.

Przedstawiony sposób komunikowania własnych granic pozwala na usprawnienie interakcji i otwarte wyrażanie swoich uczuć oraz oczekiwań, przy jednoczesnym poszanowaniu i braku oceniania rozmówcy. Asertywna komunikacja jest jedną z podstawowych umiejętności, które pomagają budować relacje oparte na otwartości i szacunku.

Nie bierz wszystkiego na siebie

W takcie świąt często chcemy dążyć do perfekcji- pragniemy przygotować najlepsze jedzenie, najpiękniej udekorować dom czy kupić najlepsze prezenty. To przeświadczenie może skutkować chęcią posiadania poczucia kontroli nad każdym aspektem działań i niechęcią do dzielenia się obowiązkami. Przygotowanie wspólnych spotkań świątecznych nie musi spoczywać tylko na Tobie. Warto już wcześniej rozplanować podział zadań- wskazać osoby odpowiedzialne za potrawy, sprzątanie czy dekoracje. Delegowanie obowiązków nie tylko odciąży Cię z ich nadmiaru, lecz może także stanowić dobrą okazję do pogłębienia relacji – aktywny udział w przygotowaniach daje poczucie wspólnego celu i dzielonej odpowiedzialności, co jednoczy i zbliża nas do siebie.

Przerwa od „świątecznej gorączki”

Ważnym elementem dbania o dobrostan w czasie świąt jest odpowiednie zarządzanie czasem, nie tylko w kontekście ilości obowiązków, ale także ich jakości. Całodniowe zakupy w godzinach szczytu mogą skutkować silnym zmęczeniem i przeciążeniem. Podczas planowania świątecznych obowiązków warto uwzględnić czas poświęcony na odpoczynek, w którym możemy odciąć się od nadmiaru bodźców. Zastanów się, jakie przyjemne zajęcia możesz wpleść w rutynę świątecznych przygotowań. Odpoczynek nie tylko daje przestrzeń do regeneracji sił i nabrania energii do dalszej pracy, lecz pozwala także bardziej doceniać i czerpać większą przyjemność z codziennych aktywności.

Własne święta

W natłoku przygotowań często zapominamy, co tak na prawdę jest dla nas ważne. Czujemy presję stworzenia atmosfery niczym ze świątecznego filmu, zgodnej z oczekiwaniami naszego otoczenia. W całym tym pędzie warto zatrzymać się na chwilę i pomyśleć, jaki jest mój własny sens świąt- bez względu, czy jest to spotkanie z najbliższymi, odpoczynek od codziennych obowiązków czy wypicie gorącej czekolady przy kominku.